اتومبیل‌های هنری ب‌ام‌و و هنرمندان خالق آنها

سرعت پرس– اتومبیل‌های هنری (Art Car‌)، خودروهایی هستند که بدنه و کابین آن‌ها طی فرآیند خلاقیت و آفرینش هنری، توسط یک هنرمند و با شیوه شخصی وی طراحی و خلق می‌شود و از آن می‌توان به عنوان یک اثر هنری (و احتمالاً کاربردی) یاد کرد. خودروهایی که بعضاً توسط خالقان آنها نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. خلق اتومبیل‌های هنری، حرکتی فرهنگی بود که از نیمه‌های دهه 1960 شروع شد و می‌توان نخستین نمونه‌های آن را بر روی برخی از مدل‌های فولکس واگن مشاهده نمود. در دنیای هنر و در سطح بین المللی به هنرمندانی که به خلق خودروهای هنری مبادرت می‌ورزند ” Cartist  نیز گفته می‌شود.

عده زیادی از کارتیست‌ها  Cartist‌ و خالقان اتومبیل‌های هنری، افراد معمولی هستند که پیشینه حرفه‌ای هنری ندارند و بر اساس علاقه و با سرمایه‌گذاری شخصی به این عمل مبادرت می‌ورزند. بر اساس نظرسنجی‌های انجام شده، به نظر اکثریت این دسته کارتیست‌ها، بالاترین پاداش خلق یک اتومبیل هنری، لذت رانندگی با آن است.

در گستره خلق اتومبیل‌های هنری با رویکرد حرفه‌ای نیز می‌توان هنرمندانی با شهرت جهانی را یافت که آثاری از این دست، از خود به جای گذاشته‌اند. در همین راستا یکی از جدی‌ترین حرکت‌ها به شکل سازماندهی شده‌ای، توسط کمپانی ب‌ام‌و در سال 1975 شروع شد. حرکتی که تا به امروز با خلق 20 اتوموبیل هنری توسط هنرمندانی با شهرت جهانی مثل ” اندی  وارهول” ، ” روی کیلتن استاین” ، “جف کونز” ، “جان بالدساری” و … ادامه یافته است.

در ادامه نگاهی داریم به اتومبیلهای هنری BMW از آغاز تاکنون:

1- الکساندر کالدر (Alexander Calder / BMW 3.0 CSL/1975)

وی اولین اتومبیل هنری ب‌ام‌و را در سال 1975 طراحی نمود. اتومبیل کالدر، یکی از معروفترین خودروهای هنری BMW است که البته به سفارش این شرکت طراحی شده است. او قصد داشت یک دستگاه از همین اتومبیل با موتور پرقدرت M49 را برای خودش طراحی کند که متأسفانه چند هفته بعد در سن 78 سالگی از دنیا می‌رود.

مشخصات خودروی طراحی شده وی به شرح زیر است:

BMW 3.0 CSL‌:

• موتور 6 سیلندر خطی
• 24 سوپاپ
• دو میل سوپاپ
• حجم موتور 3210 سی سی
• قدرت 480 اسب بخار
• حداکثر سرعت 291 کیلومتر در ساعت

کالدر که تحصیلات مهندسی داشت همانند پدر و پدربزرگش به مجسمه‌سازی روی آورد. بعضی از منتقدان هنری او را به واسطه مجسمه‌های انتزاعی متحرکش، او را یکی از خلاق‌ترین هنرمندان آمریکایی قرن بیستم در رشته خودش می‌دانند. اتومبیل کالدر در سال 1975 برای اولین و آخرین بار وارد مسابقات 24 ساعته لومان شد که متاسفانه پس از 7 ساعت از شروع مسابقه به علت مشکل فنی از دور رقابت‌ها خارج شد. این خودرو از آن زمان تاکنون به عنوان یک اثر هنری در معرض نمایش است.

2- فرانک استلا (Frank Stella / BMW 3.0 CSL/ 1976)

فرانک استلا هنرمند آمریکایی ساکن نیویورک که در رشته های نقاشی، مجسمه سازی و چاپ مشغول به فعالیت است، با آثار خود در سبک های انتزاعی و زیر سبک مینیمالیسم، در جهان شناخته و مشهور شده است.

وی جهت طراحی ب‌ام‌و خود، شیوه شخصی خود را کنار گذاشته و به الهام‌ گرفتن از ویژگی‌های خاص و فریبنده فنی و تکنولوژی برتر، آن را حلق کرده است. استلا اساس طرح این ب‌ام‌و مسابقه‌ای کوپه را بر مبنای ترسیم خطوط شطرنجی سیاه و سفیدی گذاشته که خود تداعی‌کننده یک کاغذ طراحی بسیار بزرگ است. این الگو همانطور که در تصویر نیز دیده می‌شود تمامی بدنه اتومبیل را احاطه کرده و موجب می‌شود تا تمامی جزئیات بدنه و زوایای پنهان آن در معرض دید قرار گیرد. این طراحی نقطه عطفی در طراحی سه بعدی محسوب می‌گردد.

مشخصات BMW 3.0 CSL‌:

• موتور 6 سیلندر خطی
• 24 سوپاپ
• دو میل سوپاپ
• حجم موتور 3210 سی سی
• قدرت موتور750 اسب بخار
• حداکثر سرعت 341 کیلومتر در ساعت

فرانک استلا که متولد سال 1936 در مالدن ماساچوست آمریکا است، از سن 14 ساگی شروع به آموختن هنر در کالج فیلیپس می‌نماید. او البته دررشته تاریخ نیز از دانشگاه پرینستون فارغ التحصیل شده است. استلا در سن 23 سالگی اولین نمایشگاه انفرادی خود را در موزه هنرهای مدرن نیویورک برگزار کرد، در دهه 60 میلادی با نقاشی‌های پاپ آرت پست ابسترک، جای خود را در تاریخ هنر جهان باز نمود و طی مدت 20 سال از 1960 تا 1980 نیز نمایشگاه‌های متعددی در سراسر جهان برگزار کرد تا به شهرتی جهانی دست یابد.

ب‌ام‌و استلا در سال 1976 در مسابقات 24 ساعته لومان شرکت کرد اما آن نیز علیرغم قابلیت‌های برجسته، به علت مشکلات فنی موفق به کسب رتبه نشد. در 5 سپتامبر 1976 این اتوموبیل مجدداً وارد مسابقات 500 کیلومتر دیجان (Dijan) شد که بازهم به علت مشکلات فنی با ناکامی در کسب نتیجه مواجه شد!

3- روی لیکتن استاین (Roy Lichtenstein / BMW 320 i, Turbo/ 1977)

سومین اتومبیل هنری ب‌ام‌و، به وسیله “روی لیکتن استاین” در 1977 طراحی شد. او یک هنرمند پاپ آرت آمریکایی با شهرت جهانی بود که امضای خود را با طراحی این اتومبیل به ثبت رساند.

روی لیکتن استاین (1977-1923) هنرمندی فعال در رشته‌های نقاشی و مجسمه‌سازی و از پیشگامان پاپ آرت در دهه 60 میلادی بود و آثار وی نیز اغلب در گالری لئوکاستلی نیویورک به نمایش در می‌آمد. او که در آن دوران یک نسخه ب‌ام‌و  320iرا طراحی نموده بود، در مورد این اثرش گفته بود: خطوط رنگ‌آمیزی شده روی بدنه خودرو، مسیر حرکت آن را نشان می‌دهد. ضمن اینکه این بازتابی از راه‌های پیموده شده توسط این اتومبیل درفضاهای روستایی و حومه شهرها است”. در واقع می توان این طرح را انعکاس تمامی تجربیاتی دانست که می‌توان از رانندگی با یک اتومبیل یونیک و منحصر به فرد، کسب نمود.

لیکتن استاین تا سال 1938 با علاقه، به نقاشی پرتره هنرمندان موسیقی جاز می‌پرداخت. سپس به باشگاه هنرجویان نیویورک پیوست و در ادامه جهت تحصیل هنر به دانشگاه اوهایو رفت. آثار ابتدایی او در سبک کوبیسم و اکسپرسیونیسم خلق شده اما در دهه پنجاه زندگی خود به کمیک‌های مصور و صنعت تبلیغات علاقه مند و از سال 1961 نیز شروع به خلق آثار پاپ آرت نمود.

وی در ادامه به خلق مجموعه کاراکترهای “مدل زندگی آمریکایی” روی آورده و علاوه‌بر آن، آثار هنری دیگر شامل مجسمه و فیلم‌هایی با شهرت جهانی نیز خلق و از خود به یادگار گذاشته است. نقاط بزرگی که با تکنیک Ben Day روی اتومبیل نقش بسته است یادآور نقاشی‌های کمیک استریپِ لیکتن استاین است.

مشخصات BMW 3.0 group 5 Racing Version:

• موتور 4 سیلندر خطی
• 16 سوپاپ
• دو میل سوپاپ
• حجم موتور 2000 سی سی
• قدرت موتور320 اسب بخار
• حداکثر سرعت 257 کیلومتر در ساعت

اتومبیل لیکتن استاین پس از تکمیل شدن، در دو فضای متفاوت فرصت عرض‌اندام به دست آورد: یکی به عنوان اتومبیل مسابقه‌ای در رقابت‌های 24 ساعته ژوئن 1977 لومان پاریس و دیگری به عنوان یک اثر هنری در مرکز ژرژ پمپیدو این شهر. این خودرو که با شماره 50 در رقابت‌ها حاضر می‌شد، برخلاف دو ب‌ام‌و قبلی، بالاخره موفق به کسب رتبه نخست در کلاس خود و احراز جایگاه نهم در رده بندی نهایی مسابقات شد.

4- اندی وارهول (Andy Warhol  / BMW M1 / 1979)

از نسخه هنری ب‌ام‌و M1 ‌که توسط اندی وارهول طراحی و اجرا شده است، به جرأت می‌توان به عنوان یکی از معروف‌ترین و شناخته شده‌ترین خودروهای این سری یاد نمود.

وارهول نیز مانند سه هنرمند پیش از خود، هیچ دستمزدی برای خلق این اثر هنری دریافت نکرده و در از این حیث با آنها مشترک بود اما بر خلاف سایرین که اتومبیل را طراحی و سپس آنرا برای اجرای طرح به کارخانه اصلی ارجاع می‌دادند، وی شخصاً  BMW M1‌را ظرف مدت 28 دقیقه با ترکیب 6 کیلوگرم از رنگ‌های مختلف، رنگ آمیزی و اجرا نمود.

مشخصات BMW M1 :

• موتور6 سیلندر خطی
• 24 سوپاپ
• دو میل سوپاپ
• حجم موتور 3500 سی سی
• قدرت موتور470 اسب بخار
• حداکثر سرعت 370 کیلومتر در ساعت

اندی وارهول را می‌توان معادل جوهره اصلی پاپ آرت تلقی نمود. وی که در سال 1928 در پیتسبورگ ایالات متحده به دنیا آمد بعد از جنگ جهانی دوم، از 1945 تا 1949 در انیستیتو تکنولوژی کارنگی تحصیل نمود. وی در ادامه فعالیت های هنری خود را با رویکرد تجاری آغاز نمود و اولین نمایشگاه انفرادی اش را در سال 1952 در نیویورک برگزار کرد. وی به سرعت پله‌های ترقی را در دنیای هنر طی نموده و به یکی از مشهورترین هنرمندان تاریخ هنر بدل گشت.اندی وارهول در سال 1987 چشم از جهان فروبست. ب‌ام‌و هنری وارهول برای نخستین بار درسال 1979 با شماره 76 در مسابقات 24 ساعته لومان شرکت کرده و موفق به کسب مقام دوم در کلاس خود و جایگاه ششم در رده بندی نهایی شد.

5- ارنست فوکس (Ernest Fuchs / BMW 6MW 635 Csi / 1982)

ب‌ام‌و هنری ارنست فوکس، اولین اثر از این سری است که بر روی یکی از تولیدات معمول خط تولید ب‌ام‌و، طراحی و اجرا شده است. او برای خلق اثر خود از یک دستگاه BMW 635 Csi استفاده نمود.

ارنست فوکس هنرمند اتریشی متولد 1930 در وین است که فراگیری نقاشی را از هنرستان سنت آنا آغاز نموده و از سال 1945 تا 1950 نیز در آکادمی هنرهای زیبای وین به تحصیل هنر در رشته‌های نقاشی و مجسمه سازی پرداخت. اگرچه فوکس در رشته‌های گوناگون هنری مثل نقاشی، مجسمه‌سازی، طراحی، چاپ و حتی شعر وادبیات فعالیت داشت اماعمده شهرتش به خاطر آثار نقاشی به‌جای مانده از اوست.

مشخصات BMW 6MW 635 Csi :

• موتور6 سیلندر خطی
• میل سوپاپ بالا
• حجم موتور 3430 سی سی
• قدرت موتور 218 اسب بخار
• حداکثر سرعت 229 کیلومتر در ساعت

اتومبیل ارنست فوکس از ابتدا به عنوان یک اثر هنری طراحی شده و در هیچ مسابقه اتومبیل رانی شرکت نکرد. این خودرو حتی به عنوان یک نسخه برای تردد شهری نیز مورد استفاده قرار نگرفت.

پی‌نوشت:

این مقاله توسط بهداد نجفی اسدالهی نقاش، عکاس و مدیر گالری‌های هنری دیان و راگادید، ترجمه و تدوین شده است. بهداد نجفی در سلسله مطالعات خود بر روی تاثیر هنر نقاشی بر فعالیت‌های گوناگون انسان در زندگی از جمله صنعت خودروسازی و فعالیت‌های وابسته به آن، به بررسی و مطالعه ‌اتومبیل‌های هنری ب‌ام‌و پرداخته است.

لینک کوتاه مقاله: https://soratpress.ir/?p=17115