سرعت پرس — طی ماه های اخیر، حضور پر رنگ تر بابک زنجانی در فضای عمومی، اظهارنظرهای صریح او درباره مسائل اقتصادی و معرفی پروژه های مختلف از سوی هلدینگ دات وان، باعث شده نام او بار دیگر به یکی از سوژه های مهم اقتصاد ایران تبدیل شود.
حالا در میان همه این پروژه ها، یک نام بیشتر از بقیه جلب توجه می‌کند: سایپا.
زنجانی در اظهارنظرهای اخیر خود مدعی شده که پیش از تنش های نظامی اخیر، پیشنهادی حدود ۲ میلیارد دلار برای خرید سایپا ارائه کرده است. به گفته او، در آن مقطع ارزش این مجموعه حدود یک میلیارد دلار برآورد می‌شد؛ رقمی که بخش قابل توجهی از آن نیز با بدهی‌های شرکت ارتباط داشت.
او می‌گوید پیشنهادش تقریباً دو برابر این رقم بوده، اما ابتدا تحولات سیاسی و نظامی و سپس آنچه خودش «جنگ قدرت میان افراد» توصیف می‌کند، مسیر این معامله را تغییر داده است.
با این حال، فاصله میان یک پیشنهاد چند میلیارد دلاری و نهایی شدن واگذاری سایپا هنوز بسیار زیاد است.
سایپا هنوز فروخته نشده است
واقعیت این است که فرآیند واگذاری حدود ۴۲ درصد سهام تودلی سایپا همچنان با مجموعه ای از موانع حقوقی، بانکی و مدیریتی رو به روست. بخشی از این سهام در وثیقه بانک ها قرار دارد، ارزش گذاری دارایی ها نیازمند بررسی های تازه است و هنوز چارچوب نهایی واگذاری مشخص نشده است.
از سوی دیگر، بابک زنجانی تنها متقاضی خرید سایپا نیست. نام چند مجموعه خودروسازی، قطعه ساز و بنگاه مالی و صنعتی نیز در فهرست متقاضیان مطرح شده و تا امروز هیچ کدام رسماً از رقابت کنار نرفته اند. بنابراین حتی اگر پیشنهاد دات وان از نظر عددی جذاب باشد، مسیر خرید سایپا صرفاً با ارائه یک رقم بزرگ هموار نخواهد شد.
سایپا فقط یک خودروساز نیست
موضوع اصلی اینجاست که سایپا را نمی‌توان صرفاً یک کارخانه خودروسازی دانست. این مجموعه طی سال های گذشته به شبکه ای پیچیده از شرکت های زیرمجموعه، سهامداری متقاطع، بدهی های بانکی، تصمیمات دولتی و منافع مدیریتی تبدیل شده است. همین ساختار پیچیده باعث شده خصوصی سازی واقعی سایپا بسیار سخت تر از چیزی باشد که روی کاغذ به نظر می‌رسد. در چنین شرایطی، خرید سایپا فقط به داشتن منابع مالی وابسته نیست. خریدار باید بتواند درباره منشأ سرمایه، مدل مدیریتی، برنامه کاهش بدهی ها، آینده تولید، نیروی انسانی و رابطه شرکت با دولت و شبکه بانکی نیز پاسخ‌های روشنی ارائه کند.
در مورد بابک زنجانی نیز طبیعتاً سوابق اقتصادی و قضایی گذشته باعث می‌شود هرگونه ورود او به مالکیت یکی از بزرگ ترین خودروسازان کشور با حساسیت بسیار زیادی همراه باشد.
نقشه جایگزین دات وان
نکته مهم اینجاست که ظاهراً برنامه بابک زنجانی برای ورود به صنعت خودرو فقط به خرید سایپا محدود نمی‌شود. هلدینگ دات وان از برنامه ایجاد مجموعه ای بزرگ در زمینی حدود ۴۰۰ هکتاری در اراک برای تولید خودرو سخن گفته و همزمان موضوع مذاکره با برخی خودروسازان خارجی از جمله BYD نیز مطرح شده است.
توسعه حمل و نقل ریلی، ورود تاکسی های برقی و سرمایه گذاری در ناوگان حمل و نقل نیز از دیگر پروژه هایی است که طی ماه های اخیر از سوی مجموعه های مرتبط با دات وان مطرح شده اند. این اتفاق یک پیام روشن دارد؛ حتی اگر خرید سایپا به نتیجه نرسد، به نظر می‌رسد زنجانی تصمیم گرفته از مسیر دیگری وارد صنعت خودرو و حمل و نقل شود.
آیا سایپا به زنجانی می‌رسد؟
در شرایط فعلی، واگذاری کامل سایپا به بابک زنجانی در کوتاه مدت چندان محتمل به نظر نمی‌رسد. موانع حقوقی، بدهی‌ها، رقابت سایر خریداران و البته حساسیت‌های سیاسی و اقتصادی، همگی می‌توانند این فرآیند را طولانی‌تر و پیچیده‌تر کنند. سناریوی محتمل تر این است که خصوصی سازی سایپا با تأخیر بیشتری ادامه پیدا کند و حتی در نهایت واگذاری سهام از طریق یک کنسرسیوم یا ساختاری چندلایه انجام شود.
در چنین شرایطی، دات‌وان نیز احتمالاً همزمان پروژه‌های مستقل خود در حوزه خودرو و حمل و نقل را با جدیت بیشتری دنبال خواهد کرد.
خصوصی‌سازی؛ حرف ساده، اجرای سخت
پرونده سایپا را می‌توان نمونه‌ای کوچک از یک مسئله بزرگ‌تر در اقتصاد ایران دانست؛ جایی که همه از خصوصی‌سازی صحبت می‌کنند، اما زمانی که نوبت به اجرای واقعی آن می‌رسد، بدهی‌ها، مالکیت‌های پیچیده، مداخلات مدیریتی و رقابت‌های پشت پرده، مسیر را دشوار می‌کنند.
بابک زنجانی با اظهارنظرهای جنجالی و پیشنهادهای بزرگ خود توانسته بار دیگر پرونده خصوصی‌سازی سایپا را به صدر اخبار برگرداند، اما هنوز نمی‌توان گفت سرنوشت این خودروساز چه خواهد شد. آنچه مشخص است، صنعت خودرو ایران بیش از هر چیز به مالکیت شفاف، مدیریت کارآمد و تصمیم‌گیری اقتصادی به‌دور از مداخلات پیچیده نیاز دارد.
بازی خصوصی‌سازی سایپا هنوز تمام نشده؛ و شاید مهم‌تر از اینکه چه کسی سایپا را می‌خرد، این باشد که مالک بعدی قرار است با آن چه کند.
لینک کوتاه مقاله: https://soratpress.ir/?p=56548
