چپ یا راست؟

سرعت پرس – آیا تا به حال به این فکر کرده اید که چرا برخی کشورها در سمت چپ جاده رانندگی می کنند در حالی که برخی دیگر در سمت راست رانندگی می کنند؟ پاسخ به تاریخ، فرهنگ و حتی کمی از واقعیت‌های علمی گره خورده است.

رانندگی در سمت چپ کالسکه  بران و با دست راستت بجنگ!

در آن روزگاری که مردم سوار اسب و کالسکه می‌شدند، نگه داشتن در سمت چپ جاده امری معمول بود. این هم به این دلیل بود که اکثر مردم راست دست بودند و در صورت نیاز برای آنها راحت‌تر این بود که با آزاد بودن دست راستشون، احیانا بتوانند با سلاح از خود دفاع کنند.

هنگامی هم که خودروها در اواخر قرن نوزدهم معرفی شدند، مردم همچنان به رانندگی در سمت چپ جاده ادامه دادند اما با این حال، با ظهور خودروهای بنزینی سریع‌تر و خطرناک‌تر، بسیاری از کشورها به رانندگی در سمت راست روی آوردند. این تغییر به ویژه در کشورهایی که بخشی از امپراتوری بریتانیا بوده و به استقلال دست یافته بودند، رواج داشت. خود انگلیسی‌ها در سمت چپ رانندگی می‌کردند و البته به این کار نیز ادامه دادند. همین نکته موجب شد تا بسیاری از کشورهای مستعمره بریتانیا به تقلید از کشور مادر، رانندگی در سمت چپ را برگزینند.

چرا برخی از کشورها به رانندگی در سمت راست روی آوردند؟

برای رانندگی در سمت راست جاده، دلایل متعددی وجود دارد. گفته می‌شود که یکی از دلایل رانندگی در سمت راست جاده(فرمان چپ) رویدادهای تاریخی از جمله بروز انقلاب فرانسه بوده است درواقع بعد از انقلاب فرانسه در سال ۱۷۹۲، فرانسوی‌ها به رانندگی در سمت راست روی آوردند تا به گونه‌ای با آرمان‌های انقلابی هماهنگ شوند. البته دلیل دیگری هم برای آن آورده می‌شود که آن ایمن‌تر بودن رانندگی در سمت راست جاده است.

آیا رانندگی در سمت راست واقعا ایمن‌تر است؟

این ایده که رانندگی در سمت راست ایمن‌تر است بر این فرض استوار شده که اکثر مردم راست دست هستند و کنترل وسیله نقلیه در سمت راست جاده برای آنها آسان‌تر و طبیعی‌تر است. رانندگی در سمت راست همچنین به رانندگان اجازه می‌دهد تا ترافیک روبرو را با وضوح بیشتری ببینند و خطر برخورد از رو‌به‌رو را کاهش دهند. ناگفته نماند مطالعاتی برای بررسی رابطه بین سمت جاده‌ای که یک کشور در آن رانندگی می‌کند و سابقه ایمنی جاده آن انجام شده است که نشان دهنده این موضوع  است ایمنی رانندگی در سمت راست بیشتر از رانندگی در سمت چپ جاده است. سازمان بهداشت جهانی در مطالعات و تحقیقات صورت گرفته خود، به این نتیجه رسیده است که کشورهایی که در سمت راست جاده رانندگی می‌کنند، در مقایسه با کشورهایی که در سمت چپ رانندگی می‌کنند، تلفات ترافیکی-جاده‌ای کمتری دارند.

مطالعه دیگری نیز توسط موسسه تحقیقات راه و حمل و نقل ملی سوئد نشان داد ه است که تغییر رانندگی از چپ به راست می‌تواند تصادفات جاده‌ای را تا ۴۰ درصد کاهش دهد. تحقیقی که منجر به تغییر جهت رانندگی در این کشور در سال ۱۹۶۷ شد. سوئد در کنار کشورهایی چون آفریقای جنوبی، آرزانتین از جمله کشورهایی بود که به دلیل افزایش تعداد خودروهای وارداتی و نیاز به ایمنی بیشتر جاده‌ها، جهت رانندگی در آن تغییر یافت.

آیا واقعا چنین است؟

هرچند که گزارش‌های منتشر شده فوق حکایت از ایمن‌تر بودن رانندگی از سمت راست جاده دارد اما حقیقتا خیلی هم نمی‌توان از تغییر رانندگی به سمت راست، نتیجه گیری مطمئن داشت چراکه این موضوع تنها یکی از عواملی است که می‌تواند بر ایمنی جاده‌ها تأثیر بگذارد. درواقع عوامل دیگری مانند زیرساخت جاده‌ها، قوانین راهنمایی و رانندگی و رفتار راننده‌ها نیز می‌توانند نقش مهمی ایفا کنند.

با این توصیف باید گفت که شاید تحقیقات صورت گرفته در سوئد منجر به تغییر جهت رانندگی در این کشور شده باشد اما در کشورهای دیگری که عدم تغییر جهت رانندگی همچنان تحت‌تأثیر عوامل مختلف ژئوپولتیکی، نفوذ قدرت‌های استعماری و یا اتحادهای تجاری و نظامی قرار داشته است، این تغییر عادت رانندگی، کاری بسیار پرهزیته و سختی می‌باشد.

در کشورهایی چون ایرلند، مالت، هند و یا کشورهای مشترک المنافع –که کم تعداد هم نیستند- و هنوز هم بخشی از امپراتوری بریتانیا به حساب می‌آیند، رانندگی در سمت چپ آنقدر قدیمی شده است که تغییر آن غیرممکن باشد. عادات رانندگی قدیمی، هزینه بالا، سختی تعویض و دشواری آموزش مجدد رانندگان و حتی خطرساز بودن تغییر در عادات رانندگی است.

با همه این حرف‌ها باید گفت: سنت رانندگی در سمت چپ یا راست تا حد زیادی تاریخی بوده و منعکس کننده تأثیر شیوه‌های رانندگی اولیه، نفوذ قدرت‌های امپراتوری و البته کمی هم علمی است. اما، اینکه آیا رانندگی در سمت راست ایمن‌تر از رانندگی در سمت چپ است، هنوز جای بحث دارد!

در انتها نگاهی داریم به کشورهای مختلف بر اساس جهت ترافیک جاده و گستردگی آنها در نقشه دنیا (سال ۲۰۲۰):

لینک کوتاه مقاله: https://soratpress.ir/?p=8600