به گزارش سرعت پرس ، واگذاری سایپا بار دیگر به یکی از مهمترین پروندههای اقتصادی دولت تبدیل شده است؛ اما کارشناسان معتقدند موفقیت این فرآیند تنها با تغییر مالکیت محقق نمیشود و پیش از آن باید اصلاح ساختار مالی، کاهش زیان انباشته، انتخاب خریدار دارای اهلیت و تدوین برنامه توسعهای روشن در دستور کار قرار گیرد.
سایپا در مسیر خصوصیسازی؛ تجربه ایرانخودرو تکرار نمیشود؟
اظهارات اخیر رئیسجمهوری درباره قرار گرفتن سایپا در فهرست واگذاری دولت، پرونده خصوصیسازی این خودروساز بزرگ را دوباره فعال کرده است. این موضوع در حالی مطرح میشود که تجربه واگذاری مدیریت ایرانخودرو همچنان محل بحث کارشناسان و فعالان صنعت خودرو است.
بر اساس دیدگاه کارشناسان، واگذاری سایپا قرار نیست صرفاً انتقال سهام یا تغییر نام مالک باشد، بلکه باید به معنای خروج دولت از مدیریت مستقیم و ورود یک بخش خصوصی توانمند با برنامه مشخص باشد.
سعید مدنی، مدیرعامل اسبق سایپا، در این باره تأکید کرده است که خریدار آینده باید علاوه بر توان مالی، از تجربه مدیریتی و برنامه روشن برای اداره این شرکت برخوردار باشد؛ چراکه سایپا یک بنگاه بزرگ اقتصادی و بخشی از سرمایه ملی کشور محسوب میشود.
اصلاح ساختار مالی؛ پیشنیاز واگذاری سایپا
یکی از مهمترین چالشهای سایپا در مسیر خصوصیسازی، وضعیت مالی این شرکت است. زیان انباشته، بدهیهای سنگین و مشکلات نقدینگی باعث شده ارزش واقعی شرکت تحت تأثیر قرار گیرد.
کارشناسان معتقدند اگر یک شرکت خودروساز بدون اصلاح ساختار و در شرایط بحرانی واگذار شود، خریدار نیز قیمت پایینتری پیشنهاد خواهد داد و ممکن است منافع سهامداران و اقتصاد کشور تأمین نشود.
به همین دلیل، پیش از واگذاری باید برنامهای برای:
کاهش زیان انباشته
بهبود بهرهوری تولید
افزایش تیراژ خودرو
اصلاح رابطه با قطعهسازان
توسعه محصولات جدید
اجرا شود تا ارزش واقعی سایپا حفظ شود.
پایان مدیریت دولتی؛ آغاز نظارت هوشمند
یکی از اهداف اصلی خصوصیسازی، کاهش نقش دولت در مدیریت بنگاههاست. با این حال، کارشناسان تأکید دارند که خروج دولت از مدیریت نباید به معنای کنار گذاشتن نقش نظارتی باشد.
دولت باید پس از واگذاری، بر اجرای تعهدات خریدار در حوزههایی مانند افزایش ساخت داخل، توسعه فناوری، صادرات، حفظ اشتغال و ارتقای کیفیت خودرو نظارت کند.
در غیر این صورت، احتمال دارد خصوصیسازی به جای توسعه صنعت خودرو، تنها به تغییر مالکیت و ایجاد یک ساختار جدید خصولتی منجر شود.
مقابله با خصولتیسازی در واگذاری سایپا
یکی از نگرانیهای اصلی درباره خصوصیسازی سایپا، تبدیل شدن آن به یک واگذاری شبهدولتی است.
منتقدان معتقدند شرکتهای خصولتی نه از مزایای واقعی بخش خصوصی برخوردارند و نه پاسخگویی مدیریت دولتی را دارند. به همین دلیل، شفافیت در فرآیند واگذاری و انتخاب یک سرمایهگذار واقعی اهمیت زیادی دارد.
خریدار سایپا باید دارای:
توان مالی کافی
سابقه مدیریتی موفق
برنامه توسعه تولید
برنامه صادراتی
تعهد به حفظ زنجیره قطعهسازی
باشد.
قیمتگذاری دستوری؛ مانع بزرگ صنعت خودرو
یکی دیگر از مشکلاتی که بر عملکرد خودروسازان سایه انداخته، قیمتگذاری دستوری است.
کارشناسان معتقدند فاصله میان قیمت کارخانه و بازار باعث ایجاد تقاضای غیرواقعی و شکلگیری فعالیتهای سوداگرانه شده است. این موضوع منابع مالی صنعت خودرو را کاهش داده و توان سرمایهگذاری برای افزایش کیفیت و توسعه محصول را محدود کرده است.
به باور فعالان صنعت، اصلاح نظام قیمتگذاری در کنار خصوصیسازی واقعی میتواند زمینه افزایش سودآوری و بهبود کیفیت خودروها را فراهم کند.
تأثیر خصوصیسازی سایپا بر قطعهسازان و اشتغال
زنجیره خودرو تنها به خودروساز محدود نمیشود و هزاران شرکت قطعهسازی و صدها هزار شغل به فعالیت این صنعت وابسته است.
به همین دلیل، خریدار سایپا باید برنامه مشخصی برای حمایت از قطعهسازان داخلی و افزایش عمق ساخت داخل داشته باشد.
اگر سیاست آینده صرفاً بر مونتاژ و واردات قطعات استوار شود، بخش مهمی از ظرفیت تولید داخلی آسیب خواهد دید؛ اما توسعه فناوری، صادرات و تولید محصولات جدید میتواند فرصتهای تازهای برای این صنعت ایجاد کند.
اولویتهای سایپا پیش از واگذاری
مدیرعامل اسبق سایپا معتقد است در صورت مدیریت دوباره این شرکت، سه اقدام باید در اولویت قرار گیرد:
افزایش تولید و حل مشکلات نقدینگی
بدون رشد تولید، خروج از بحران مالی دشوار خواهد بود.
اصلاح وضعیت مالی شرکت
بازگشت اعتماد سهامداران، بانکها و قطعهسازان نیازمند حرکت به سمت سودآوری است.
توسعه محصول و صادرات
حضور در بازارهای جدید و تولید خودروهای رقابتی، شرط بقای بلندمدت سایپا خواهد بود.
جمعبندی
خصوصیسازی سایپا میتواند نقطه شروع تحول در صنعت خودرو ایران باشد، اما تنها در صورتی موفق خواهد بود که به انتقال واقعی مدیریت به بخش خصوصی توانمند، اصلاح ساختار مالی، حذف مدیریت دولتی و نظارت دقیق دولت محدود نشود.
تغییر مالکیت بدون برنامه توسعهای، خطر تکرار تجربههای گذشته را به همراه دارد؛ اما واگذاری همراه با اصلاحات اساسی میتواند مسیر تازهای برای افزایش کیفیت، رقابتپذیری و رشد صنعت خودرو کشور ایجاد کند./ ایران جیب
لینک کوتاه مقاله: https://soratpress.ir/?p=52027
