پایگاه خبری سرعت پرس

۱۲:۴۵ - ۲۳ بهمن ۱۳۹۸
ایراد کار کجاست؟ نوشته: سینا گیلانی


سرعت پرس

٢٠ هزار تحويل در ايام تعطيلات، شکستن رکورد با اتحاد و همدلی، تولید حدود ۳۹۵ هزار دستگاه خودروی سواری در هفت ماهه امسال، جذب ۴۰ هزار نفر در صنعت قطعه‌سازی با رونق خودروسازی، شکستن رکورد تولید در پارس‌خودرو، رکورد تولید در سايپا، روش‌های فوري و اعتباري پرايد و 206 از سوي سايپا و ایران خودرو برای تنظيم بازار، حذف نقش واسطه‌ها، افزایش 2 برابری تولید آذرماه 98 نسبت به آذر ماه 97، سايپا؛ آماده‌باش برای توليد انبوه "رهام"، رشد ۲ برابری تولید ایران‌خودرو در دی‌ماه و.....

از جمله تیترها و عناوینی هستند که در همین دو/سه ماه اخیر در خبرگزاری‌ها، پایگاه‌های خبری و سایت‌های خودرویی منتشر شده است. آمار و ارقامی که حکایت از رونق تولید (حداقل نسبت به سال 97) دارد. اما با این وجود چرا هنوز هم شاهد افزایش قیمت‌ها و تحویل دیرهنگام خودروهای تولید شده نشست به قبل هستیم؟

دلایل این موضوع کاملا واضح است، مجموعه‌ای از عوامل مختلف که باعث شده تا نرخ‌ها همچنان بالا رود. دلایلی چون نگرانی مردم از عدم ثبات بازار، افزایش نرخ ارز و عدم اطمینان به ثابت ماندن آن، کمبود قطعات تولیدی، عدم اطمینان مردم به آمار و ارقام اعلام شده از سوی مسئولین، ممنوعیت واردات خودرو، بالا رفتن هزینه‌های جانبی، تصمیمات سلیقه‌ای و فردی مسئولان وزارت‌خانه، بی‌پشتوانه بودن قوانین و مقطعی بودن آنها و ...... را می‌توان از عمده‌ترین دلایل گرانی خودروها در بازار برشمرد. شاید باورش برایتان سخت باشد اما روند افزایش قیمت‌ها با چنان سرعتی ادامه دارد که از زمان شروع این چند خط تا پایان آن، قیمت خودروهای داخلی چند میلیونی گرانتر شده است!

نگرانی مردم از وضعیت آینده:

مردم از آینده مالی خود نگرانند و برای حفط ارزش ریال چاره‌ای جز خرید کالای سرمایه‌ای ندارند و چه چیزی بهتر از خرید خودرو که تجربه دهه‌های گذشته نشان داده که قیمت آن همچون ارز، طلا و مسکن بالا می‌رود. در چنین وضعیتی پرواضح است که پول‌های سرگردان هر از گاهی به سمت بازار خودرو نیز کشیده شود و دلالان در پی کسب سود بیشتر و مردم برای حفظ ارزش پول خود به سمت خرید خودرو بروند.



افزایش نرخ ارز

این عامل یکی از اصلی‌ترین دلایل گرانی خودرو بوده است. شاید برخی مدعی شوند قیمت خودرو حتی در زمان ثابت بودن نرخ ارز هم بالا رفته است اما بواقع قیمت دلار در یکسال اخیر تا چه مقدار ثابت مانده است؟ 2 ماه، 3 ماه و یا بیشتر؟ کاملا مشخص است که هر گونه تغییری در بازار ارز با ایجاد شوک روانی موجبات تغییر نرخ خودرو در بازار شده و متاسفانه این اتفاق در طی دو سال گذشته بارها افتاده است.



دلالی در بازار

شک نکنید دلالان در جامعه‌ای که تفکر دلالی در آن حاکم است، بخوبی یکه تازی می‌کنند. گوشه‌هایی از این تفکر را هم می‌توان امروز در لایه‌های مختلفی از زندگی مردم دید.  آنجایی که سرانه واحدهای صنفی(بخوانید مغازه) از سرانه تخت بیمارستانی جلو می‌زند! بد نیست بدانید که در ایران به ازای هر 30 نفر یک مغازه وجود دارد و این در حالیست که به‌ازای هر 1000 نفر فقط 1.6 تخت بیمارستانی وجود دارد! فاجعه‌ای دردناک که خبر از رونق مغازه‌داری به عنوان یک شغل خدماتی و واسطه‌ای دارد. با چنین تفکری است که مردم هر از گاهی و به امید حفظ و افزایش مال خود، پول‌های سرگردان‌شان را در طلا، ارز، مسکن، خودرو و کالا سرمایه‌گذاری می‌کنند. ناگفته نماند که سرانه تولید ناخالص داخلی در سال 2018 (منتشر شده از سوی صندوق بین‌المللی پول)نیز  ایران را در جایگاه یکصد و سوم جهان قرار می‌دهد.



تحریم‌ها و کمبود قطعات تولیدی

تحریم‌ها را حقیقتا باید دلیل اصلی تمام موارد ذکر شده بالا (از جمله افزایش نرخ ارز) دانست. موضوعی که علی‌رغم ادعای مسئولین –مبنی بر خودکفایی کشور و پیشه کردن سیاست‌های ریاضت اقتصادی- بیشترین ضربه را بر پیکر اقتصاد ما زده است. اعمال تحریم‌های مضاعف و سخت‌تر شدن شرایط در حال حاضر به گونه‌ای پیش رفته که صرف‌نظر از تاثیر مستقیم آن بر نرخ ارز، موجب خروج خودروسازان اروپایی، کره‌ای، ژاپنی و حتی چینی از ایران شده است. موضوعی بسیار مهم که خودروسازان مونتاژگر ما را در تامین قطعات تولید خودرو دچار مشکل کرده است. توجه داشته باشید که در این راه نه در تامین قطعات خودروهای مونتاژ شده جدید چینی و فرانسوی همچون BYD، جک و یا رنو ساندرو و پژو 2008 بلکه ما را حتی در تامین قطعات پژو 206 و 207 هم با مشکل روبرو کرده است. داخلی سازی پژو 301 (در یک برنامه تبلیغی از سوی ایران خودرو) در حالی صورت می‌گیرد که این شرکت برای کاهش هزینه‌های خود مجبور به حذف رینگ اسپرت از زیر 207 و حذف دیسک و ضبط از روی 206 است. جالب اینکه حذف ابتدایی‌ترین ملزومات خودرو همچون ضبط، رینگ و زه زمانی رخ می‌دهد که در دنیای پررقابت خودرو، هر روز شاهد نصب یک امکان و تجهیز جدید هستیم.



عدم اطمینان مردم به آمار و ارقام اعلام شده از سوی مسئولین

همانگونه که چند سطر پیشتر هم اشاره شد، به‌نظر می‌رسد آمار و ارقام ارائه شده از سوی خودروسازان بیشتر از هر چیزی در شرایط فعلی جنبه تبلیغاتی داشته باشد. آنها به‌شدت به نظام بانکی کشور مقروض بوده و با پیش‌فروش‌های مدت‌دار (تحت عنوان مشارکت در تولید) درصدد جذب نقدینگی از مردم هستند. ثبت‌نام مدت‌دار با تحویل در نیمه سال 1400 در حالی صورت می‌گیرد که آنها از تحویل به‌روز محصولات خود عاجز هستند. با این توصیف به‌نظر می‌رسد روش فوري و اعتباري خودرو برای تنظيم بازار و حذف نقش واسطه‌ها و یا ارائه آمار از فروش دوبرابری (نسبت به قبل) بیشتر جنبه تبلیغاتی داشته باشد!



ممنوعیت واردات خودرو

این عامل هم دلیل دیگری برای وضع موجود بازار است. شروع تحریم‌ها و تصمیم‌گیری عجولانه نعمت‌زاده و شریعتمداری در توقف ثبت سفارش خودرو و به دنبال ممنوعیت واردات خودرو به بهانه جلوگیری از خروج ارز در حالی صورت گرفت که پیش از این سالانه حدود 50 هزار دستگاه خودرو وارد کشور می‌شد. 



خروج چنین ظرفیتی از بازار مطمئنا می‌تواند موجب گرانی خودروهای خارجی شود که آن نیز گرانی تولیدات داخلی را به همراه خواهد داشت.

تصمیمات مقطعی مسئولین امر

واردات خودرو در عرض 40 سال گذشته همیشه با اشکال همراه بوده و هیچگاه روند ثابت و ادامه‌داری نداشته است. یک زمانی واردات آن بدلیل شروع جنگ تحمیلی (دهه هشتاد میلادی) و دنبال کردن سیاست‌های خودکفایی در اول انقلاب متوقف شد، یک زمان نسبتا طولانی 10 ساله از نیمه دهه 90 بدلایلی دیگر همچون حمایت از تولید داخلی متوقف گردید و حالا هم به دنبال اعمال تحریم‌ها باید شاهد متوقف شدن آن باشیم. در واقع واردات خودرو بعد از انقلاب اسلامی در 3 دوره صورت گرفت: واردات بسیار محدود(دانشجویی) آن در بین‌سال‌های 1984 و 1985، واردات بین سال‌های 1990 تا 1995 و واردات سال‌های اخیر که از سال 2005 آغاز و تا 2018 ادامه یافت. در اینکه هر دولت و هر مسئولی از وازرات‌خانه‌ها ضمن تصمیم‌گری در خصوص واردات خودرو با اعامال تعرفه‌های گوناگون و سلیقه‌ای بزرگترین ضربه را به بازار زده‌اند هیچ شکی وجود ندارد. تنظیم تعرفه بالای 100 درصدی، تحمیل هزینه‌های جانبی به خریدار از سوی سازمان‌ها و اداره‌جات مختلف-که هر کدامشان خود را ذی‌نفع در واردات خودرو می‌دانند- موجب شده است که قیمت تمام شده اتومبیل خارجی برای مصرف‌کننده‌های ایرانی، بسیار گران‌تر از دیگر بازارها از آب دربیاید. برای مقایسه هم نیازی نیست به قیمت خودروها در بازار کشورهای حاشیه خلیج‌فارس -که با هدف صادرات مجدد‌ به قیمت خود کشور مبدا عرضه می‌شوند- داشته باشید، شما می‌توانید این قیمت‌ها را با سایر کشورهای دیگر از جمله کشورهای آسیای میانه هم قیاس کنید تا ببینید اتومبیل را به چه قیمت گزافی می‌خریم. به طور مثال قیمت خودرو در ارمنستان به گونه‌ای است که از مدل‌های به روز بنز و ب‌ام‌و در کشورهایی چون ارمنستان به عنوان تاکسی‌های اینترنتی(یاندکس) نیز استفاده می‌شود! چنین موضوعی (اعمال سلیقه شخصی بدور از منطق و تصمیمات مقطعی و بدون پشتوانه) سبب شده است تا مصرف‌کننده ایرانی به ادامه یک روند ثابت از بازار اطمینان نکرده و هر روز منتظر شرایطی بدتر از قبل باشد.

مجموعه عواملی که بازنگری یک شورای کاربلد مدیریتی را برای حل این مشکل آنهم با آخرین‌راه‌کار‌های منطقی می‌طبید. 




ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر: